KENNISBANK

Van grondstof tot eindproduct, van productievloer tot recyclingstraat: identificatie wordt de ruggengraat van een sector in transitie.

Er verandert iets fundamenteels in de manier waarop de print- en signsector omgaat met haar producten. Lang was het voldoende om te weten wat er de deur uitging. Steeds vaker is het minstens zo belangrijk om te weten wat er bínnen is: in de grondstof, in het halffabricaat, in het eindproduct dat de klant in zijn winkel hangt of zijn lading verzendt. Identificatie, van materiaal, product en productieproces, is niet langer een administratieve bijzaak. Het is een strategische competentie die bedrijven in onze sector nu moeten opbouwen.

Het Productpaspoort: weten wat er in zit

De Europese Unie werkt aan een van de meest ingrijpende regelgevingsinitiatieven voor de maakindustrie van de afgelopen decennia: het Digital Product Passport (DPP), onderdeel van de European Green Deal en de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR). De kern is eenvoudig maar de implicaties zijn groot: elk product dat op de Europese markt wordt gebracht moet aantoonbaar en digitaal inzichtelijk maken waaruit het bestaat, hoe het geproduceerd is en hoe het aan het einde van zijn levensduur verwerkt kan worden.

Voor de print- en signsector betekent dit concreet: folie, inkt, coating, substraat, de materiaalsamenstelling van elk geproduceerd item moet herleidbaar zijn. Niet alleen voor de wet, maar ook voor de klant die steeds vaker vragen stelt over de duurzaamheidswaarde van zijn bestelling. Welke stoffen zitten er in de folie die aan mijn gevel hangt? Is deze banner na gebruik recyclebaar? Welk percentage gerecycled materiaal is verwerkt in dit displaymateriaal?

Bedrijven die nu investeren in het systematisch vastleggen van materiaallookup-informatie, van inkoopspecificaties tot productievariabelen, zullen straks aanzienlijk minder moeite hebben met naleving. Wie dit uitstelt, zal merken dat de regelgeving sneller arriveert dan verwacht.

Recycling: identificatie als voorwaarde voor hergebruik

De circulaire economie klinkt als een abstracte beleidsterm, maar voor een sector die dagelijks werkt met kunststoffen, laminaten en composietmaterialen is het een heel concrete uitdaging. Recycling van printproducten is technisch mogelijk, maar alleen als aan het begin van de recyclingketen bekend is wat er precies verwerkt moet worden.

Een spandoek van PVC reageert anders in een recyclingstraat dan een banner van gerecycled PET. Foam boards met een laminaatlaag vereisen een andere verwerkingsstap dan solid board. Zonder identificatie is sortering giswerk, en giswerk leidt tot verontreinigde stromen die uiteindelijk toch in de verbrandingsoven eindigen.

De oplossing begint in de productiefase. Producten die op het moment van vervaardiging worden voorzien van identificatiemarkeringen, een QR-code, een datamatrix, een serie- of batchnummer, dragen die informatie mee door hun hele levenscyclus. Bij inzameling en verwerking kan een scanner in seconden vaststellen wat het product is, waaruit het bestaat en hoe het verwerkt moet worden. Dat is geen toekomstmuziek; het is de richting die de industrie en de regelgever samen inslaan.

Identificatie op de productievloer: grip op het proces

Naast materiaalidentificatie en recycleerbaarheid is er een derde dimensie van identificatie die elke productieleider in de sector herkent: de logistieke realiteit van de productievloer zelf.

In een moderne printomgeving worden tientallen orders tegelijk geproduceerd. Gesneden onderdelen moeten worden samengebracht, gekoppeld aan de juiste bestelling en klaargemaakt voor de volgende productiestap of voor verzending. Wie heeft er nog nooit een batch misbeheerd, een onderdeel kwijtgeraakt in een stapel half-afgewerkt materiaal, of een zending samengesteld die pas bij de klant bleek te kloppen met de verkeerde order?

Handmatige markering, een stift, een sticker, een los papiertje, is de gangbare praktijk. Het is ook foutgevoelig, tijdrovend en niet schaalbaar op het moment dat volumes groeien of automatisering zijn intrede doet.

Garantiesystemen: traceability als financieel vangnet

Er is nog een dimensie van identificatie die in de dagelijkse praktijk van de sign- en foliesector direct geld waard kan zijn — en die toch zelden systematisch wordt aangepakt: de rol van batchtraceability bij garantieclaims.

Zelfklevende folie wordt geleverd in productiebatches. Elke batch heeft zijn eigen productieomstandigheden: temperatuur, lijmformule, topcoating, rekkerpercentage. Doorgaans presteren die batches uitstekend. Maar soms, zelden, maar het gebeurt, zit er een productiefout in een specifieke run. De lijm hecht onvoldoende bij temperatuurwisselingen. De folie verkleurt sneller dan de specificatie aangeeft. De topcoating laat los na uv-blootstelling.

Als een toepassing dan niet presteert zoals verwacht, ontstaat er een claim. En hier begint het probleem voor verwerkers die geen gedegen identificatieregistratie bijhouden: zonder te weten uit welke batch de folie afkomstig was, is het nagenoeg onmogelijk om aan te tonen dat een productiefout bij de fabrikant de oorzaak is. De claim wordt afgewezen of, erger, de verwerker draait zelf op voor de kosten, terwijl de fout elders lag.

De grote foliefabrikanten hanteren garantieprogramma’s waarbij een uitgebreide schadevergoeding mogelijk is als aantoonbaar is dat de fout in de productiebatch zit. Dat bewijs begint bij de verwerker: welk rolnummer is gebruikt, welke batch, op welke datum geleverd en verwerkt, onder welke omstandigheden aangebracht? Bedrijven die deze gegevens structureel vastleggen, gekoppeld aan de klantorder, staan bij een claim direct sterk. Bedrijven die dat niet doen, staan met lege handen.

Batchregistratie is daarmee niet alleen een operationele maatregel. Het is een financieel instrument dat claimrisico’s verlegt naar de partij die daadwerkelijk verantwoordelijk is, en dat verwerkers beschermt tegen onterechte kostenverdeling in de keten.

Kongsberg IMM: markering ingebakken in de productie

Precies op dit snijvlak van regelgeving, recycling en productiepraktijk introduceert Kongsberg een oplossing die tijdens de FESPA Global Print Expo 2026 op stand 3/C111 zijn publieksdebuut maakt: de Inkjet Marking Module (IMM)voor de X Series cuttingtafels.

De IMM maakt het mogelijk om productiegerelateerde informatie direct aan te brengen op het materiaal tijdens de productiefase, geïntegreerd in het snijproces, zonder aparte stap, zonder externe labelprinter, zonder handmatige markering. Denk aan identificatienummers en serienummers, batchnummers, productiedatums, maar ook hoogwaardige grafische elementen zoals symbolen en logo’s, allemaal in een resolutie tot 600 dpi.

De module is volledig geïntegreerd met de i-cut Production Console (iPC) software van Kongsberg, wat betekent dat markering wordt aangestuurd vanuit dezelfde workflow als het snijproces zelf. Operators hoeven geen parallelle systemen te beheren, en kleurverwisseling verloopt moeiteloos. Het resultaat is een significante verlaging van de operatorbelasting en een structureel lagere kans op markeringsfouten.

Toepassingen zijn breed: van shelf-ready verpakkingen met eenvoudige print tot point-of-purchase displays en industriële items. De IMM kan werken op een reeks materialen, golfkarton, vouwkarton, solid board, flexoplaten en foam, wat het tot een veelzijdig instrument maakt voor productiebedrijven die met uiteenlopende opdrachten werken.

Belangrijk is ook de context waarbinnen Kongsberg de IMM positioneert: als instrument voor naleving van nieuwe EU-regelgeving rondom productetikettering. De markeermodule is niet alleen een productiviteitsoplossing, het is een antwoord op een regelgevende realiteit die de sector nu al bereikt en de komende jaren alleen maar verder uitkristalliseert.

Veiligheid en automatisering gaan hand in hand

Wie automatisering zegt, zegt ook veiligheid. Kongsberg toont op stand 3/C111 van de FESPA Global Print Expo naast de IMM ook de nieuwe Extended Automation Safety (EAS), een systeem ontwikkeld voor geautomatiseerde productieomgevingen waar operator veiligheid centraal staat bij het continu verwerken van materialen.

EAS biedt een gestructureerde veiligheidsaanpak die het mogelijk maakt automatisering te verhogen zonder in te leveren op operatorbescherming en operationele stabiliteit. In een sector die bezig is met de stap van handmatige naar geautomatiseerde productie, is dit precies het soort infrastructuur dat bedrijven nodig hebben om die transitie verantwoord te maken.

Identificatie als bedrijfsstrategie

De boodschap voor ondernemers in de print- en signsector is helder: identificatie is geen bijproduct van productie, maar een integraal onderdeel ervan. Wie vandaag investeert in de infrastructuur om producten, materialen en orders systematisch te markeren en te registreren, bouwt tegelijkertijd aan vier doelen:

Naleving van aankomende EU-regelgeving, zonder achteraf duur te hoeven repareren. Aansluiting bij circulaire ketens, waarbij uw product herleidbaar en recyclebaar is. Een efficiëntere productievoering, waarbij orders aantoonbaar correct worden samengesteld, verzonden en afgerekend. En een stevige positie bij garantieclaims, waarbij batchregistratie het verschil maakt tussen onterechte kostenverdeling en een gegronde vergoeding van de fabrikant.

Innovaties zoals de Kongsberg IMM laten zien dat de technologische industrie deze ontwikkeling serieus neemt en oplossingen brengt die direct inzetbaar zijn. Bekijk ze zelf tijdens de FESPA Global Print Expo op stand 3/C111. FESPA Nederland volgt deze ontwikkelingen op de voet en brengt haar leden in contact met de kennis en partijen die nodig zijn om deze stap te zetten.